Η ομιλία του υπουργού Υγείας, Ανδρέα Ξανθού στη Βουλή, κατά τη συζήτηση για τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για την υπόθεση της Novartis

  •  Η διαφθορά είναι δομικό χαρακτηριστικό του δημόσιου βίου της χώρας και ειδικά του Συστήματος Υγείας. Το party στην Υγεία και στο Φάρμακο ειναι αδιαμφισβήτητο,   η συμβολή του στην υπερχρέωση και τη χρεωκοπία της χώρας επίσης, ενώ  η πολιτική ευθύνη είναι δεδομένη και έχει συγκεκριμένο πολιτικό ονοματεπώνυμο ( ΝΔ-ΠΑΣΟΚ).   
  • Το σκάνδαλο Novartis είναι κομβικό και εμβληματικό στοιχείο αυτού του party, έχει διεθνείς διαστάσεις, εκφράζει μια «επιθετική» πρακτική πολλών φαρμακευτικών εταιρειών, δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά έχει ξεχωριστή θέση στο τοπίο  της φαύλης διαχείρισης του δημόσιου χρήματος από το  πολιτικό σύστημα  της χώρας.    Παρότι η  Novartis δεν αποτελεί εξαίρεση, σήμερα έχουμε μια έρευνα που ξεκινά από τις ΗΠΑ με τη συνδρομή του FBI  και μια δικογραφία που εστιάζεται στoν τρόπο ευνοϊκής μεταχείρισης της συγκεκριμένης εταιρείας μέσω διακίνησης «πολιτικού χρήματος» σε συγκεκριμένα πρόσωπα που καθόριζαν τη φαρμακευτική πολιτική της χώρας. Η θεωρία της «σκευωρίας» είναι απολύτως ενοχική, δεν εδράζεται στην κοινή πεποίθηση των πολιτών για τη ρεμούλα δεκαετιών στην Υγεία, αντί για το «τεκμήριο αθωότητας» των εμπλεκομένων προβάλλει το «τεκμήριο ενοχής» των μαρτύρων, των εισαγγελέων και της κυβέρνησης.  Το αν το ένα ή το άλλο πρόσωπο είχε τη συμβολή που του αποδίδουν οι μάρτυρες, μένει να το αποφασίσει η Δικαιοσύνη. Εμείς δεν θέλουμε ούτε συλλογική ενοχοποίηση, αλλά ούτε και συλλογική αθώωση.
  • Η εξέλιξη της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης είναι πολύ χαρακτηριστική.   Υπερδιπλασιάστηκε ως ποσοστό του ΑΕΠ από το 2000 έως το 2009 ( από 0,9% σε 2,2% με μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ το 1,5% ), χωρίς κανείς ( κυβερνήσεις, Υπουργοί, Ασφαλιστικά Ταμεία  )  να αναρωτηθεί γιατί και κυρίως χωρίς κανείς να πάρει ουσιαστικά μέτρα ελέγχου της ζήτησης και του κόστους της φαρμακευτικής περίθαλψης. Είναι σαφές ότι δεν υπήρχε πολιτική βούληση να ανοιχθεί μέτωπο με τη διαφθορά στην Υγεία και ειδικά στο φάρμακο. Το ερώτημα είναι αν αυτή η έλλειψη πολιτικής βούλησης ήταν αθώα ή υπέκρυπτε οικονομική συναλλαγή των «κρίσιμων κρίκων» του συστήματος με επιχειρηματικά συμφέροντα. Αυτό ακριβώς  οφείλουμε να διερευνήσουμε μέσω της Προανακριτικής. Αν δηλαδή  υπάρχουν ποινικές ευθύνες σε πολιτικά πρόσωπα και κρατικούς λειτουργούς. Όχι για να ενοχοποιήσουμε τους πολιτικούς μας αντιπάλους ούτε απλώς για να αποδώσουμε δικαιοσύνη, αλλά για να ανατρέψουμε το κοινωνικό κλίμα περί «συγκάλυψης» και «ασυλίας»  που εξασφαλίζει το πολιτικό σύστημα και κυρίως για να προωθήσουμε τη συνολική εξυγίανση στο χώρο του Φαρμάκου, δημιουργώντας «θεσμικές δικλείδες ασφαλείας» για την αποτροπή ανάλογων φαινομένων στο μέλλον.

Βασικές παράμετροι του σκανδάλου αποτελούν  : 

1. Η τιμολόγηση των φαρμάκων χωρίς διαφάνεια, ιδιαίτερα τη δεκαετία 2000-2010. Δεν υπήρχε συγκεκριμένο πλαίσιο, υπήρχε υπερτιμολόγηση και υπήρχαν ακριβά φάρμακα χωρίς ανατιμολόγηση για 2-5 χρόνια την περιόδο αυτή.

2. Η έγκριση αποζημίωσης χωρίς αξιολόγηση της θεραπευτικής τους αξίας  

3. Η αποζημίωση τους με βάση την τιμή αναφοράς χωρίς καμιά διαπραγμάτευση

4. Η συνταγογράφηση τους χωρίς κανόνες και πρωτόκολλα

5. Η συναλλαγή των φαρμακευτικών εταιρειών με επιστημονικές ιατρικές εταιρείες, γιατρούς, εταιρείες διοργάνωσης συνεδρίων  και Μέσα Ενημέρωσης ( ιατρικά sites και περιοδικά, εφημερίδες, TV, ραδιοφωνικές εκπομπές κλπ) χωρίς έλεγχο και δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων.

Οι πτυχές αυτές αναδεικνύουν ένα δομικό πρόβλημα στη λειτουργία του συστήματος που οδήγησε σε φαινόμενα ακραίας διαφθοράς όπως στην περίπτωση Novartis.  Είναι φανερό ότι  σε μια χώρα με τεράστια θεσμικά ελλείμματα και ανυπαρξία μηχανισμών ελέγχου, η «επιθετική»  πρακτική κάποιων εταιρειών βρήκε πρόσφορο έδαφος στους κατάλληλους ανθρώπους ( πολιτικοί, κρατικά στελέχη, υπηρεσιακοί παράγοντες, υγειονομικοί ) για να μετατραπεί σε party.

 

H επιβεβαίωση, μέσα από τα στοιχεία που έρχονται στο φώς,  ενός σκανδάλου στο χώρο του φαρμάκου που όλοι υποψιαζόμασταν αλλά κανείς δεν φανταζόταν πώς ακριβώς είχε οργανωθεί και διασφάλιζε διαχρονική «προστασία», πρέπει να μας οδηγήσει χωρίς καμιά καθυστέρηση σε διαρθρωτικές αλλαγές που θα «θωρακίζουν» το σύστημα Υγείας από τα φαινόμενα αυτά. Και στα 5 πεδία που συνέβαλλαν στο party έχουμε ήδη δρομολογήσει σημαντικές τομές στη φαρμακευτική πολιτική. Για 1η φορά δρομολογούνται σοβαρά διαρθρωτικά - και όχι οριζόντια- μέτρα :   διαφάνεια στη διαδικασία τιμολόγησης μέσω του ΕΟΦ, κάθε 3 μήνες τιμολόγηση νέων φαρμάκων ( πρωτοτύπων και γενοσήμων) και όχι «επιλεκτικό πάγωμα» της εισόδου νέων προϊόντων, κατάργηση της Επιτροπής Τιμών του Υπουργείου Υγείας,  νομοθέτηση Επιτροπής Αξιολόγησης της φαρμακευτικής καινοτομίας ( ΗΤΑ), αναβάθμιση της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης για διασφάλιση προσιτών  τιμών  σε κάθε φάρμακο που εγκρίνεται η αποζημίωση του, ενσωμάτωση περισσότερων «κλειδωμένων» θεραπευτικών πρωτοκόλλων στο σύστημα της ΗΔΙΚΑ, υποχρεωτική δημοσιοποίηση των δεδομένων από τη συνεργασία φαρμακευτικών με ιατρικές εταιρείες ή γιατρούς στο πλαίσιο κλινικών μελετών ή  συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης ( η υποχρέωση αφορά όλα τα Συνεδρια αφού με απόφαση του ΕΟΦ καταργήθηκε η διάκριση σε Α και Β ) και, τέλος, η ριζική αναδιοργάνωση του τοπίου των ιατρικών συνεδρίων με την υπαγωγή τους στην αρμοδιότητα του ΚΕΣΥ και στην εποπτεία των ιατρικών εταιρειών «κορμού», χωρίς τη διαμεσολάβηση φαρμακευτικής-γιατρών. Με την ολοκλήρωση αυτής της παρέμβασης, ο χώρος του φαρμάκου θα είναι πιο «οχυρωμένος» απέναντι στην επιρροή συμφερόντων και στη διαφθορά.

 

  • Η «υπόθεση Novartis»  με εμβέλεια  σε πάνω από 20 χώρες, αναδεικνύει το  ζήτημα της συνολικής αναθεώρησης του διεθνούς πλαισίου στον τομέα του φαρμάκου. Πρέπει να ξαναδούμε όλο το «τοπίο», από τις κλινικές μελέτες, τις πατέντες, τα κόστη της έρευνας και της καινοτομίας, την  αξιολόγηση,  τιμολόγηση και αποζημίωση των φαρμάκων.

 

  •  «Ναι, αλλά εμείς μειώσαμε τη φαρμακευτική δαπάνη, oπότε πώς μας κατηγορείτε για ευνοϊκή μεταχείριση της Novartis», μας λέει η αντιπολίτευση. Αυτή είναι η μισή αλήθεια. Στην  πραγματικότητα αυτό που μειώθηκε είναι το ποσό που καταβάλλει  το Δημόσιο ( κράτος+ΕΟΠΥΥ) για φάρμακα. Όχι επειδή ελήφθησαν κάποια μέτρα ελέγχου αλλά επειδή οι δανειστές μας επέβαλλαν ένα κλειστό προϋπολογισμό που συνεχώς μειωνόταν. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι αυτή η οριζόντια περικοπή δημιούργησε πολλαπλές στρεβλώσεις, μεγάλες ελλείψεις φθηνών και αποτελεσματικών φαρμάκων και υποκατάσταση  τους με αμφίβολης ωφελιμότητας ακριβότερους νέους συνδυασμούς δραστικών,  μετακυλίοντας ταυτόχρονα στους πολίτες κυρίως το κόστος  ( επιβάρυνση που υπερβαίνει μεσοσταθμικά το 30% του κόστους των φαρμάκων), αλλά και στις φαρμακευτικές μέσω των επιστροφών σε rebate – claw back. Και, το κυριότερο, «θριαμβολογείτε» για τη μείωση της δαπάνης αλλά αφήσατε εκατομμύρια ανασφάλιστους χωρίς φάρμακα, τους οποίους εμείς καλύψαμε πλήρως με το ν.4368/2016 και είμαστε περήφανοι γι’αυτό.. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι παρά τις περικοπές και παρά την απαγόρευση αυξήσεων στις ανατιμολογήσεις, υπήρξαν στη μνημονιακή περίοδο «επιλεκτικές» και καθόλου ευκαταφρόνητες αυξήσεις τιμών σε φάρμακα της Novartis υψηλής κατανάλωσης ( αντιυπερτασικά, αντιδιαβητικά, φάρμακα για την άνοια, φάρμακα για αρθροπάθειες και μυοσκελετικές παθήσεις κλπ), όπως επίσης υπήρξε «δυσμενής» μεταχείριση φαρμάκων ανταγωνιστικών προς τη Novartis, ισοδύναμων θεραπευτικά αλλά πολύ φθηνότερων ( πχ για τη σκλήρυνση κατά πλάκας). Μαζί με την ενεργό ανάμιξη στο σκάνδαλο, όπως φαίνεται από τη δικογραφία, κανονικών ή άτυπων συμβούλων των Υπουργών Υγείας, έχουμε αρκετές αποχρώσες ενδείξεις σ’αυτή τη φάση για τη συγκρότηση Προανακριτικής Επιτροπής.

 

  • Το σκάνδαλο Νovartis αναδεικνύει μια δομική σήψη στο χώρο της Υγείας. Και είναι απολύτως σίγουρο ότι αν δεν υπήρχαν τα αντανακλαστικά του Υπουργού Δικαιοσύνης για να διαταχθεί εισαγγελική έρευνα, αν δεν υπήρχε σε εξέλιξη η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής, αν δεν είμασταν αφοσιωμένοι στο πολιτικό σχέδιο της «ηθικοποίησης» του Συστήματος Υγείας, αν δεν είχαμε τη συνδρομή έντιμων ανθρώπων στον ΕΟΦ, στον ΕΟΠΥΥ, στην Επιτροπή Θετικής Λίστας  και στις άλλες εμπλεκόμενες υπηρεσίες, η υπόθεση αυτή θα είχε «θαφτεί» όπως πολλές άλλες στο παρελθόν. Εμείς δεν επιχαίρουμε για το γεγονός ότι εγκαλούνται πολιτικοί μας αντίπαλοι για ενεργό ανάμιξη στο σκάνδαλο. Ξέρουμε ότι η γενικευμένη και μη αναστρέψιμη απαξίωση του πολιτικού συστήματος, της Πολιτικής και της Δημοκρατίας καιροφυλακτεί. Χρέος όλων είναι να   συμβάλλουμε, με «θεσμική σοβαρότητα», νηφαλιότητα και χωρίς υπεκφυγές,  στη διερεύνηση, στην  απόδοση ευθυνών και κυρίως στην εξυγίανση του Συστήματος Υγείας. Εμείς θα προχωρήσουμε γιατί έχουμε το πολιτικό, προγραμματικό και ηθικό πλεονέκτημα και την αναγκαία αξιοπιστία για να αλλάξουμε ριζικά το τοπίο στην Υγεία και στο φάρμακο στη χώρα.

 

  • Έχουμε δώσει δείγματα γραφής :
  1. Πλήρης φαρμακευτική κάλυψη των ανασφάλιστων πολιτών
  2. Υπόθεση Roche, όπου για πρώτη φορά τέθηκε το θέμα  στο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας της ΕΕ ο εκβιασμός της γνωστής  πολυεθνικής για απόσυρση αντικαρκινικού  φαρμάκου, με αποτέλεσμα την αποτροπή του.   
  3. Πρωταγωνιστικός ρόλος της χώρας στη διακρατική συνεργασία « Συμμαχία της Βαλέτα», για τη διαπραγμάτευση δίκαιων τιμών στα καινότομα φάρμακα, που για 1η φορά έχει ανησυχήσει  σοβαρά τις πολυεθνικές.   

Εμείς λοιπόν μπορούμε να διασφαλίσουμε την καθολική και ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στα αναγκαία φάρμακα (καινοτόμα ή μη ), τους καθαρούς κανόνες στην αγορά φαρμάκου και τη βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας.






επιστροφή